Datahandel in Nederland. Wie kopieert wat, en op welke grondslag.

Er bestaat in Nederland een bedrijfstak die persoonsgegevens verzamelt, combineert en doorverkoopt aan partijen die die mensen nooit hebben gesproken. Dat is legaal zolang er een grondslag voor is, en de meeste van die partijen beroepen zich op een gerechtvaardigd belang.

Deze pagina beschrijft wie die partijen zijn, waar hun materiaal vandaan komt en op welke grondslag zij zeggen te werken. Zij noemt geen aantallen — niet van hen en niet van ons.

Vier soorten partijen, met vier verschillende zwaktes

Het woord “databroker” dekt bedrijven die weinig met elkaar te maken hebben. Voor een verzoek maakt dat verschil, want de grondslag waarop zij werken bepaalt waar zij kwetsbaar zijn.

Advertentietechnologie. Partijen die profielen opbouwen om advertenties te richten. Zij hebben geen publieke zoekfunctie, dus u kunt niet opzoeken of u erin staat — u kunt alleen vaststellen dat de partij bestaat en wat zij zegt te doen.

De openingszet: een inzageverzoek, niet een verzoek om wissing. Zolang u niet weet wát zij van u hebben en op welke grondslag, is elk ander verzoek een gok. Het antwoord op een inzageverzoek dwingt hen bovendien hun eigen positie op schrift te zetten voordat zij die kunnen gebruiken om u af te wijzen.

Waarom u bij een onbekende grondslag met inzage begint→

Marketing- en leadgeneratiebestanden. Bedrijven die zakelijke contactgegevens verkopen. Precies hier belanden bestuurders, en precies hier wordt het vaakst gezegd dat de AVG niet van toepassing zou zijn.

De openingszet: bezwaar onder artikel 21 lid 2. Gaat het om direct marketing, dan kent dat lid geen belangenafweging — er is niets af te wegen en dus geen ruimte om te weigeren. Het verweer dat u hier hoort, “dit zijn zakelijke gegevens”, staat niet in de verordening.

Waarom “zakelijk” geen vrijstelling geeft→

Kredietinformatie. Partijen die betaalgedrag en kredietwaardigheid registreren. Zij verweren zich met een bewaarplicht, en dat verweer is sterker dan het bij de andere categorieën is.

De openingszet: ook hier inzage, en om een andere reden dan hierboven. Een bewaarplicht dekt de gegevens die de plicht noemt en geen enkele daarbuiten — maar dat kunt u pas aanvoeren als u weet welke velden zij bewaren. Dat deze categorie niet onaantastbaar is, blijkt uit de boete die de Autoriteit Persoonsgegevens aan een kredietinformatiebureau oplegde: daar bleek dat gegevens uit het Handelsregister werden aangevuld met klantgegevens van telecom- en energiebedrijven, en dáárvoor bestond geen bewaarplicht.

Wat de toezichthouder in die zaak precies vaststelde→

Bedrijfsinformatie. Diensten die het Handelsregister en aanverwante bronnen ontsluiten en verrijken. Zij hebben wél een publieke zoekfunctie, en dat maakt hen de enige categorie waar u kunt laten zien dát iemand erin staat.

De openingszet: bezwaar tegen de verrijking, niet tegen de registratie. Uw naam en functie in het Handelsregister blijven staan — dat is een wettelijke verplichting en daar valt geen bezwaar tegen te maken. Het samengestelde profiel eromheen is een commerciële verwerking met een eigen grondslag, en dáár heeft u wel rechten. Dat onderscheid is het hele verschil tussen een verzoek dat wordt afgewezen en een verzoek dat moet worden behandeld.

Waarom een openbare bron nog geen grondslag is voor de kopie→

Waarom die indeling het verzoek bepaalt

Een partij die voor direct marketing verwerkt, heeft geen ruimte om een bezwaar af te wegen. Een partij met een wettelijke bewaarplicht heeft die ruimte wél, en een kaal verzoek om wissing loopt daar dood. Wie bij alle partijen dezelfde brief stuurt, stuurt bij de helft de verkeerde.

Waarom de grondslag bepaalt of een partij ruimte heeft om te weigeren→

Waar het materiaal vandaan komt

Vrijwel niets van wat deze partijen verkopen is door henzelf waargenomen. Het is gekopieerd uit registers die om een andere reden bestaan, en aangevuld met gegevens die commercieel worden ingekocht.

Welke Nederlandse registers de bron zijn, en waarom bron niet hetzelfde is als grondslag→

Dat dit wordt gehandhaafd is geen theorie

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een kredietinformatiebureau beboet omdat het persoonsgegevens verwerkte zonder geldige grondslag. Het beroep op gerechtvaardigd belang hield geen stand, de boete bleef in bezwaar overeind, en het bedrijf is in Nederland gestopt.

Wat dat besluit precies zegt over gerechtvaardigd belang→

Waarom hier geen getal staat

In deze markt wordt geconcurreerd op dekkingscijfers, en wij doen daar niet aan mee — ook niet door hier te zeggen hoeveel partijen wíj kennen. Het argument daarachter staat uitgeschreven op de pagina die erover gaat.

Waarom een brokeraantal niets zegt→

Waarom ‘zakelijk’ geen vrijstelling geeft→

Waarom één partij achter vier merknamen kan schuilen→

Wat de KVK wel en niet afschermt→

Waarom het UBO-register sinds 2022 dicht is→

Waar dit vandaan komt